“Αίρεση”! “Αιρετικοί”! Λέξεις που θυμίζουν Μεσαίωνα, Ιερή Εξέταση, πυρές, διωγμούς και εξορίες των “αιρετικών” … Και όμως ακούγονται ακόμα και σήμερα στη χώρα μας, αν και μπήκαμε ήδη στον 21ο αιώνα. Μερικές φορές ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία κάποιων εκκλησιαστικών και παρεκκλησιαστικών είναι τόσο σφοδρός που αισθάνεσαι πως αυτοί οι άνθρωποι αν δεν ζούσαμε σε μία κοινωνία ουμανιστικών αρχών κάλλιστα θα ζητούσαν την εκτέλεση των “αιρετικών”. Αυτό ίσως ακούγεται σε κάποιους υπερβολή, αλλά η αλήθεια είναι πως πολλές φορές ζητάνε την απαγόρευση όλων των ετερόδοξων θρησκευμάτων, τα οποία στηλιτεύουν με τα μελανότερα χρώματα: τα παρουσιάζουν όχι μόνον ως εχθρούς της Εκκλησίας, εχθρούς του Χριστού, όργανα του Διαβόλου, κλπ., αλλά και ως εχθρούς του έθνους, της κοινωνίας, της οικογένειας, της ψυχικής υγείας του ατόμου, και άλλα πολλά “φρικτά” και ταυτόχρονα αφελή, ανόητα, και γελοία.
Τί είναι όμως οι “αιρέσεις”; Ποιές θρησκευτικές ομάδες μπορούν να καταταχτούν σ’ αυτήν την κατηγορία και ποια είναι τα κριτήρια για κάτι τέτοιο; Το θέμα είναι σοβαρό και λεπτό, και θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με νηφαλιότητα και αμεροληψία, γιατί αυτό που επικρατεί σήμερα στη χώρα μας είναι μία σύγχυση που σκόπιμα καλλιεργείται, και φυσικά δεν έχει άλλο αποτέλεσμα από του να δημιουργεί μίσος μέσα στις καρδιές των ανθρώπων. Ποια είναι η σύγχυση σχετικά με τις αιρέσεις; Είναι το γεγονός ότι προσπαθούν να τις παρουσιάσουν επικίνδυνες για την κοινωνία. Αυτό είναι σκόπιμο και ύπουλο γιατί σήμερα οι άνθρωποι στον Δυτικό κόσμο είναι άθρησκοι: σύμφωνα με στατιστικές κάποιοι ποσοστό είναι άθεοι ή αγνωστικιστές, και το μεγαλύτερο ποσοστό δεν είναι θρησκευόμενοι με την πλήρη έννοια του όρου, δεν πιστεύουν συνειδητά, δεν συμμετέχουν και δεν ασχολούνται με κάποια θρησκεία. Έτσι λοιπόν ο μέσος άνθρωπος δεν συγκινείται από τις θρησκευτικές δογματικές διαφορές, και κατά συνέπεια δεν θεωρεί επικίνδυνους αυτούς που διαφέρουν από τα επίσημα εκκλησιαστικά δόγματα και πρακτικές, ακόμα και αυτούς που δεν έχουν καμία σχέση με τη χριστιανική θρησκεία. Πώς λοιπόν θα γίνει αποδεκτό το αντιαιρετικό κήρυγμα, πως θα στραφούν οι λαϊκές μάζες ενάντια στους “αιρετικούς”; Ο μόνος τρόπος για να διεγερθεί ο αδιάφορος για τη θρησκεία άνθρωπος της εποχής μας, είναι να παρουσιαστούν οι “αιρέσεις” ως εχθροί της κοινωνίας και της οικογένειας, και ως απειλή για το έθνος, τότε σίγουρα όχι μόνον δεν θα “παρασυρθεί” από τον προσηλυτισμό τους, αλλά θα γίνει και πολέμιός τους, χρήσιμο όργανο στα χέρια της κρατούσας θρησκείας, η οποία αντί να στηρίζει την απολογητική της στον λόγο και στην αγάπη προς τους εχθρούς, στηρίζεται στη δύναμη της εξουσίας, του Κράτους (αστυνομικών, δικαστικών, διοικητικών αρχών), αυτή, δυστυχώς, ήταν πάντοτε η τακτική της.
Από την εποχή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα “Αγίου” Κωνσταντίνου που άρχισε η σύζευξη Κράτους-Εκκλησίας οι διωγμοί των “αιρετικών” ήταν κοινό χαρακτηριστικό στο Βυζάντιο και στην Ευρώπη: οι εξορίες, οι δημεύσεις περιουσιών, οι φυλακίσεις, ακόμα και οι εκτελέσεις “αιρετικών” είχαν καταντήσει μία υπόθεση ρουτίνας, ένα κατεστημένο περιβεβλημένο με θεολογική αιτιολόγηση από πολλούς εκκλησιαστικούς Πατέρες (αρχίζοντας από τον “ιερό” Αυγουστίνο). Η περιβόητη Ιερή Εξέταση είχε πολλούς “Αγίους” (όπως π.χ. ο “Άγιος” Δομήνικος) που όχι μόνον την κάλυπταν από θεωρητική άποψη, αλλά τη θεωρούσαν και αναγκαία για τη διατήρηση του Χριστιανισμού, της “θρησκείας της αγάπης”!!!
Η αντικειμενική και αμερόληπτη ιστορία βρίθει παραδειγμάτων μισαλλοδοξίας και τυφλού μίσους εκ μέρους “Χριστιανών” όχι μόνον εναντίον άλλων θρησκειών (π.χ. σφαγές, εξορίες, και βασανιστήρια Εβραίων στη Μεσαιωνική Ευρώπη, και σφαγές Μουσουλμάνων από τους Σταυροφόρους) αλλά, το χειρότερο, εναντίον άλλων Χριστιανών, δηλ. μαθητών του Χριστού! Πρόκειται για την ανάποδη εφαρμογή της περίφημης εντολής του Χριστού προς τους μαθητές του “Αγαπάτε αλλήλους”. Δεν ήταν μόνον οι Καθολικοί που προέβησαν σε φρικαλεότητες όπως συνήθως νομίζουμε: οι Ορθόδοξοι και ορισμένες εκκλησίες Διαμαρτυρόμενων ανταγωνίζονταν επάξια τους Καθολικούς. Στο Βυζάντιο έχουμε ανηλεείς διωγμούς των Αρειανών Χριστιανών από τον Μ. Κωνσταντίνο και κατοπινούς αυτοκράτορες, καθώς και των Νεστοριανών Χριστιανών, των μαθητών του Μακεδόνιου κλπ. Κάθε απόφαση εκκλησιαστικής συνόδου συνεπαγόταν ατέλειωτα βάσανα για τους δύστυχους εκείνους μαθητές του Χριστού που δεν θα υπέτασσαν δουλικά την πίστη τους στις επιταγές της “Ορθοδοξίας” και θα επέλεγαν να υπακούσουν στην Αγία Γραφή ή τέλος πάντων σ’ αυτό που η συνείδησή τους θεωρούσε πιο σωστό. Αυτοκρατορικές νομοθεσίες όπως του Ιουστινιανού απαγόρευαν στους “αιρετικούς” Χριστιανούς να έχουν οποιοδήποτε είδος περιουσίας, δικαιώματα κλπ. “Άγιοι” αυτοκράτορες και αυτοκράτειρες, έκαναν εκστρατείες εναντίον περιοχών που κατοικούσαν “αιρετικοί” και πραγματοποιούσαν γενοκτονίες ασύλληπτης αγριότητας με τις ευλογίες, τις προτροπές, και τις προσευχές Πατριαρχών, Αρχιεπισκόπων, μοναχών κλπ. Μεγάλοι Πατέρες σε Ανατολή και Δύση (όπως ο Χρυσόστομος ή ο Θωμάς ο Ακιννάτης, ή ακόμα και ο “άγιος της αγάπης”ο Φραγκίσκος της Ασσίζης) έθεταν τις θεολογικές βάσεις για τον ανηλεή διωγμό των “αιρετικών”: οι αιρετικοί σύμφωνα με τους Πατέρες, ήταν οι χειρότεροι εχθροί του Χριστού, χειρότεροι και από τους Εβραίους ή τους Μουσουλμάνους, ήταν ύπουλα φίδια, απεσταλμένοι από τον Σατανά “λύκοι με ένδυμα προβάτου”, δάσκαλοι αιώνιας απώλειας, έπειτα από τέτοιους επικίνδυνους χαρακτηρισμούς ήταν φυσικό να ξεσηκώνονται οι όχλοι και οι άρχοντες, τα υποτιθέμενα “πρόβατα του Χριστού”, και να κατασπαράσσουν τους “λύκους”! Μία πλήρης διαστροφή και αντιστροφή πραγματικά σατανικής σύλληψης … Χαρακτηριστικά παραδείγματα η σφαγή εκατό χιλιάδων Χριστιανών που ονομάζονταν “Παυλικιανοί από την αυτοκράτειρα “Αγία” Θεοδώρα, και η θανάτωση στν πυρά των Χριστιανών που ονομάζονταν “Βογόμιλοι” από τον Αλέξιο Κομνηνό.
Για το αιματηρό παρελθόν της Καθολικής εκκλησίας δεν χρειάζεται να αναφέρουμε τίποτα, είναι πολύ γνωστά ακόμα και από τις ιστορίες του Δημοτικού. Αξίζει όμως να αναφέρουμε τις κατεστημένες Διαμαρτυρόμενες εκκλησίες όπως την Αγγλικανική, τη Λουθηρανική, και την Καλβινιστική, που προέβησαν σε εκτεταμένους διωγμούς των “αιρετικών” Χριστιανών (των Πουριτανών, Βαπτιστών κ.α. στην Αγγλία, των Αναβαπτιστών από τον Λούθηρο και τον Ζβίγγλιο, των Ουνιτάριων από τον Καλβίνο κλπ. Εκτός από τις συνήθεις διώξεις (δημεύσεις, εξορίες, φυλακίσεις, θανάτωση στην πυρά) οι Διαμαρτυρόμενοι ηγέτες σαν τον Λούθηρο και τον Ζβίγγλιο ζητούσαν από τους άρχοντες να πνίγουν στις λίμνες τους γνήσιους εκείνους μαθητές του Χριστού που ονομάζονταν “Αναβαπτιστές” (επειδή αρνούνταν το υποχρεωτικό νηπιοβάτισμα και εφάρμοζαν βάπτισμα μόνον όσων πίστευαν συνειδητά). Η διαφορά των Ορθόδοξων και Διαμαρτυρόμενων από τους Καθολικούς ήταν ότι δεν έκαναν οι ίδιοι ως εκκλησίες τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις των “αιρετικών”, για να μη “μολύνουν τα χέρια τους με αίμα”, αλλά τα ανέθεταν στους κοσμικούς άρχοντες (βασιλιάδες, επάρχους κλπ). Η θρησκευτική ελευθερία, η ελευθερία της συνειδήσεως να πιστεύει και να λατρεύει όπως θέλει τον Θεό (ή όπως λέει η Αγία Γραφή, σύμφωνα με τους “αιρετικούς” Χριστιανούς που μαρτύρησαν ηρωϊκά στα χέρια της κρατούσας Εκκλησίας) είναι κάτι που κατακτήθηκε όχι απλώς με αγώνες, αλλά με πάρα πολύ αίμα. Κι αυτό είναι κάτι που όλοι ¾είτε Χριστιανοί, είτε μη Χριστιανοί¾ πρέπει να έχουμε υπόψη μας: οι “αιρετικοί” μάρτυρες ήταν γνήσιοι μάρτυρες της πίστεως αλλά και της ελευθερίας.
Κάναμε αυτή τη μικρή ιστορική αναφορά για να καταλάβουμε όχι μόνον πόσο αιματοβαμμένο είναι το παρελθόν της αντιαιρετικής μισαλλοδοξίας, αλλά και πόσο επικίνδυνο είναι να βγάζουμε εύκολα κρίσεις και χαρακτηρισμούς για τους κάθε λογής “ετερόδοξους”. Γι’ αυτό στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μερικά κριτήρια πνευματικής διάκρισης στα θρησκευτικά πράγματα, και όχι στιγματισμού και μίσους αυτών που πιστεύουν διαφορετικά από εμάς.
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να καθορίσουμε τι σημαίνει “αίρεση”: η αρχαία ελληνική λέξη “αίρεση” προέρχεται από το ρήμα “αίρω” που σημαίνει στην κυριολεξία “σηκώνω”, και μεταφορικά “επιλέγω”. Η πρώτη λοιπόν έννοια της λέξης δεν είναι καθόλου κακή: δηλώνει την επιλογή μίας θεωρίας, δηλ. ένα ρεύμα ή ένα κίνημα στο χώρο της φιλοσοφίας ή θρησκείας, που ήταν οι κυρίαρχοι τομείς στην αρχαιότητα. Μ’ αυτόν τον θετικό τρόπο χρησιμοποιείται η λέξη “αίρεση” και στην Αγία Γραφή από τον Απόστολο Παύλο, ο οποίος λέει ότι ανήκε στους Φαρισαίους, την πιο ορθή αίρεση (κίνηση) της θρησκείας του Ιουδαϊσμού (“ακριβεστάτη αίρεση της θρησκείας μας” – Πράξεις 26: 5). Με παρόμοια θετική έννοια αναφέρεται και από τον Ιώσηπο και άλλους αρχαίους συγγραφείς.
Με αυτήν την έννοια και ο Χριστιανισμός ξεκίνησε ως αίρεση του Ιουδαϊσμού, μιας και ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός και οι Απόστολοι ανήκαν στο έθνος και στη θρησκεία του Ισραήλ, όσο κι αν φαίνεται παράξενο σε πολλούς, η ιστορική αλήθεια, όπως βεβαιώνεται από όλους σχεδόν τους σύγχρονους ιστορικούς και από την Καινή Διαθήκη (Ευαγγέλια, Πράξεις Αποστόλων), ο Χριστιανισμός δεν ήταν μία καινοφανής θρησκεία, μία καινούργια αυτοτελής θρησκεία, αλλά ήταν ένας καινούργιος κλάδος του Ιουδαϊσμού, που αναπτύχθηκε αρχικά αποκλειστικά και μόνον μέσα στους κόλπους του Ιουδαϊκού λαού, και έπειτα άρχισε να επεκτείνεται προς τα έξω, αποκτώντας μία πιο οικουμενική διάσταση, διατηρώντας όμως όλη τη βασική θεολογική πίστη του Ιουδαϊσμού (Ένας Θεός Δημιουργός, Νόμος, αμαρτία, θυσία, Προφητείες και Μεσσίας, Ανάσταση νεκρών, Κρίση, κλπ).
Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου »
Πρόσφατα σχόλια